Iedereen die de bouw van de DeNOx-installatie een klein beetje heeft gevolgd de afgelopen maanden weet al dat de installatie stikstofoxiden uit de rookgassen van de Pelletfabriek haalt met behulp van ozoninjectie, dat deze techniek oorspronkelijk uit de petrochemie komt en voor het eerst op deze schaal wordt toegepast in de staalindustrie. Maar wist je dit ook al? 

1) Meer dan 15 gespecialiseerde ingenieursbureaus hebben zich over het ontwerp gebogen

Er is bijna een jaar gewerkt aan het basisontwerp. De technologie was niet nieuw maar wel voor de staalindustrie. Hoe konden we het koelwaterproces inrichten en het systeem in de bestaande bedrijfsvoering integreren? Er zijn meer dan vijftien gespecialiseerde ingenieursbureaus bij aan te pas gekomen, voor we het ontwerp af hadden. Nu wordt het project getrokken door medewerkers van Tata Steel en ruim 30 partners. 

2) DeNOx, ontstoffing en waterzuivering kostten samen ruim 200 miljoen 

De DeNOx-installatie staat bij de Pelletfabriek en is onderdeel van de Roadmap: een uitgebreid verbeterprogramma waarmee we de overlast voor de omgeving proberen te verminderen. Als de DeNox straks af is, wordt hij aan de ontstoffingsinstallatie gekoppeld. Deze twee installaties kostten samen met de CombiBio-waterzuiveringsinstallatie al ruim 200 miljoen. 

3) De DeNOx en de ontstoffingsinstallatie bundelen de krachten

Net als de DeNOx-installatie staat de ontstoffingsinstallatie ook bij de Pelletfabriek. Dat is handig, want straks gaan ze samenwerken. Bij de Pelletfabriek produceren we 600 ton harde bolletjes van fijn gemalen ijzererts, water en bentoniet per uur. Die bolletjes noemen we pellets. Bij dat proces komt zo’n 1,2 miljoen kubieke meter lucht per uur vrij en daarin zit fijnstof en stikstofoxide (NOₓ). Het fijnstof werd zoveel mogelijk afgevangen door de natte wassers van de Pelletfabriek. Toen het doekfilter erbij kwam eind 2023, is dat nog minder geworden. En als de DeNOx-installatie straks klaar en in bedrijf is, zorgt de LoTOx-technologie (een combinatie van ozoninjectie en natte gaswassing) ervoor dat ook de stikstof er zoveel mogelijk wordt uitgefilterd. 

4) Ozon oxideert de stikstof en de natte gaswassing doet de rest

Ozon (O3) wordt geïnjecteerd in de rookgassen, wat de aanwezige stikstofoxiden (NO en NO₂) oxideert tot goed oplosbare nitraatverbindingen die vervolgens oplossen in de natte gaswasser. Dat water komt uiteindelijk in een bassin terecht onderin de scrubber. Na deze eerste wasstap volgt een tweede zuiveringsfase via een zogenoemd gepakt bed, dat zorgt voor een optimaal rendement. 

5) Bij de nieuwe waterzuiveringsinstallatie draait het allemaal om de juiste pH waarde 

Per uur wordt dan zo’n 50 kubieke meter water afgevoerd dat rijk is aan nitraten en andere stoffen. Dat water wordt behandeld in een bestaande installatie (AVI) en daarna verder gezuiverd in de waterzuiveringsinstallatie die we nu ook nog aan het (ver)bouwen zijn – de CombiBio. Deze installatie combineert denitrificatie en fosforverwijdering in één biologisch proces. Voor wie het echt wil weten: nitraat en zwavel zorgen voor verzuring van het waswater. Daarom injecteren we natronloog. Dat is vergelijkbaar met het buffersysteem in een vijver waarmee je de pH stabiel kunt houden. 

6) De DeNOx-installatie is voorbereid op alle scenario's

Hoe zorg je er nou voor dat zo’n dure installatie klaar is voor de toekomst? Nou, allereerst door de chemische resistentie en de temperatuurbelasting van de materialen te kennen en daarnaast door rekening te houden met alle scenario’s. Zo zijn de belangrijkste delen van de gaswasser gemaakt van glasvezelversterkte kunststoffen (FRP), zit er op kritieke plekken duplex roestvast staal en het hoogwaardige materiaal hastelloy en aangezien je zonder stroom geen ozon kunt maken, hebben we bij de drie ozongeneratoren ook een noodsysteem geplaatst dat bij stroomuitval alles op een veilige manier afhandelt. De productie van ozon stopt bij stroomuitval. 

Vind je dit leuk? Lees dan ook 

• Doe de virtuele rondleiding (en ontdek welke 30+ maatregelen we al hebben genomen
• Hoe we onze stikstofuitstoot gaan verminderen
• VIDEO: Mee op pad tijdens de metingen 

De uitstoot van overige zware metalen daalde met 961,6KG tot 63,4KG per jaar. Dat is een daling van 93,8%. De uitstoot van fijnstof is met maar liefst 99,8% gedaald. In 2019 stootte de pelletfabriek nog 152,131 kilo fijnstof uit. In 2024 was dat 310,1KG. Deze laatste resultaten betreffen een eerste meting uitgevoerd door advies- en ingenieursbureau TAUW. Deze metingen zijn volgens een geaccrediteerde werkwijze uitgevoerd. Er volgen nog een tweede en derde meting, om op die manier een nog completer beeld te krijgen van de daling van de uitstoot.

Schematisch :

Voorwaarde voor aanpak stikstof
De uitstoot van lood, zware metalen en fijnstof hebben in de afgelopen jaren vaak voor discussie gezorgd. Tata Steel is dan ook blij dat juist op deze dossiers de nieuwe installatie uitermate goed presteert. Het uitfilteren van deze metalen is ook nodig voor de volgende processtap die de rookgassen uit de Pelletfabriek in de toekomst door gaan maken. Tata Steel werkt hard aan het realiseren van een zogeheten deNOx-installatie. Deze moet er voor zorgen dat ook de uitstoot van NOx (stikstof) bij het maken van pellets drastisch afneemt.      

De Pelletfabriek is een belangrijke installatie op het terrein van Tata Steel. In de fabriek worden ijzererts omgezet in pellets. Dit zijn knikkers die nu in de hoogovens worden ingezet om ruwijzer te maken. In de toekomst worden de pellets ook ingezet in de DRI-installatie die Tata Steel gaat bouwen als onderdeel van het Groen Staal-plan. De Pelletfabriek blijft dus ook na de transitie naar schoner staal actief. De installatie levert een grote bijdrage aan het verder terugdringen van de uitstoot van lood, zware metalen, fijnstof en stikstof voor de gehele site in IJmuiden

De ontstoffingsinstallatie is een van de grootste in Nederland. De afmetingen zijn 80 meter lang en 35 meter hoog. Het filter is voorzien van 6.000 filterzakken die een totale lengte hebben van zo'n 60 kilometer.

Roadmap 
De ontstoffingsinstallatie bij de Pelletfabriek maakt deel uit van het verbeterprogramma Roadmap . Dit programma heeft als doel de impact die Tata Steel heeft op de omgeving verder te verkleinen. Met het programma heeft Tata Steel Nederland meer dan € 300 miljoen geïnvesteerd in maatregelen die zorgen voor minder uitstoot van stoffen, geur, licht en geluid. Andere maatregelen zijn het vorig jaar opgeleverde windscherm, smidse kappen bij de Hoogovens, de tertiaire afzuiging bij de Staalfabriek en tal van andere projecten. Samen met de maatregelen die nog worden genomen als onderdeel van het Groen Staal-plan zorgt het Roadmap-programma er voor dat Tata Steel transformeert tot een modern staalbedrijf waar groener en schoner staal wordt gemaakt. 

Weet je nog, de grootste stofzuiger? Eind december 2023 ging ‘ie aan. Sindsdien haalt deze installatie van 10 verdiepingen stof uit de rookgassen van de Pelletfabriek. Veel, maar nog niet alles. Om ook de stikstof eruit te kunnen halen, hebben we namelijk een tweede installatie nodig: de DeNOx. En net als bij de stofzuiger, is dit ook weer een project van enorme proportie. Denk aan buizen breder dan de Eurotunnel, installatiehoogtes tot meer dan 100 meter. Er zit totaal al meer dan 1000 ton staalwerk in. 

Is dat echt nodig? Jazeker, want stikstof haal je niet zomaar uit het rookgas. Daarvoor moet je eerst een hoop stappen doorlopen. Als het rookgas van de Pelletfabriek via de stofzuiger bij de DeNOx uitkomt, komt het in aanraking met ozon. Dat maken we zelf en injecteren we. Hierdoor wordt de stikstof oplosbaar. Vervolgens benevelen we het in de gaswasser waarna de gereinigde lucht opstijgt, terwijl de nitraatrijke deeltjes juist naar beneden vallen. Eenmaal beneden worden ze afgevoerd naar de  nieuwe waterzuiveringsinstallatie. Als de DeNOx-installatie af is, verwachten we circa 80% minder stikstof uit te stoten. 

17 november 2025  

Nu de hoofdconstructie staat, kilometers leidingen zijn gelegd, de elektrische installaties zijn aangesloten en de lift is geplaatst om veilig te kunnen werken op grote hoogte en de eerste meet- en regelinstrumenten zijn geïnstalleerd, is de testfase begonnen.  

Cold and hot commissioning 

Dat doen we in twee etappes. Eerst cold commissioning, waarin alles wordt getest zonder dat de installatie op de fabriek is aangesloten. Denk aan de elektrische systemen, de leidingen en de pompen. Vervolgens komt de hot commissioning - als het systeem echt in bedrijf gaat. Dan kunnen we ons ozon-systeem ook gaan testen. 

+3000 veiligheidsinstructies 

Sinds het begin van de bouw tot nu hebben we ruim 3000 keer veiligheidsinstructies gegeven aan iedereen die on site werkt. Dat zegt wel iets over de complexiteit van dit project… Gelukkig weten onze vakkundige partners zoals Versteden, Harsveld, TES, Veolia, Pouchain en Axflow daar wel raad mee! 

September 2025 

Onze nieuwe natronloogtank van 80 m³ is aangekomen! Een indrukwekkend gevaarte – van roestvrij staal (RVS) – waar met gemak een SUV in zou passen. Hij staat inmiddels ook al op z’n plek – met millimeterwerk op 30 meter hoogte. Deze tank speelt een cruciale rol in ons proces: hij helpt de pH-waarde in de gaswasser netjes rond de 7 te houden.

Weet je het nog van scheikunde vroeger?
De pH-schaal loopt van 1 tot 14:

• 1 is héél zuur,
• 14 juist sterk basisch,
• en 7 is precies neutraal.

Om die balans te houden, injecteren we natronloog (NaOH) in de gaswasser. Dat is een basische vloeistof die voorkomt dat het gas te zuur wordt. Elke paar dagen is de tank leeg en vullen we 'm opnieuw.

De plaatsing van de tank was een klusje voor de specialisten van Mammoet. Zij regelden het hijswerk, borgden de last, bevestigden de tank aan de kraan en plaatsten 'm feilloos op zijn plek. Ook de steunen voor de trap werden direct gemonteerd.

Op de foto zie je nog meer interessante details. Die grote groene buis? Die is van GVK – met glasvezel versterkt kunststof. Dit materiaal is licht, sterk en perfect voor ons leidingwerk. In de kelder zie je ook de zeewaterleidingen. Die gebruiken we om de ozongeneratoren te koelen. Buiten zie je de eerste leiding voor het proceswater. Die buis wordt momenteel gelamineerd – dat is een soort lassen, maar dan met GVK in plaats van staal.

Je ziet ook een collega bezig bij wat grote, stalen onderdelen. Dat zijn de leidingsteunen waar straks het hele leidingwerk aan komt te hangen.

En dan nog een hoogtepunt (letterlijk):
Afgelopen week hebben we op 30 meter hoogte een aantal GVK-delen in de scrubber van de gaswasser opgehangen. Dat moest met uiterste precisie gebeuren, dus gebruikten we een speciale kraan: de Bomecon – een zogenaamde fijnpositioneringskraan.

Die herken je op de foto aan z’n gele kleur. Hij heeft een ventilator aan de achterkant, een soort propeller én een staart – net als een helikopter. Daarmee kan de kraan in kleine ruimtes heel precies manoeuvreren. En dat was ook nodig: de stalen constructie rondom stond al, waardoor de ruimte beperkt was. Maar ondanks het spannende hijswerk, is alles perfect gelukt.

1 augustus 2025 

Er zijn nog genoeg onderdelen om af te werken, uit te pakken, te installeren en aan te sluiten bij onze DeNOx-installatie. Zo steken de kabels en draden nu nog uit de muren en de plafonds. Dit zijn de elektrische aansluitpunten, de bekabeling voor de klimaatregeling in het gebouw en de stroomvoorziening voor de pompen. Er zijn ook signaalkabels. Hierdoor kan de hele installatie straks (op afstand) worden aangestuurd vanuit de Pelletfabriek.

Ingepakt 

We laten de onderdelen expres nog even in de verpakking zitten, zodat ze niet beschadigen of onder het stof komen te zitten. Vooral het leidingwerk (voor zuurstof- en ozonleidingen) moet echt brandschoon zijn. Ze worden pas uitgepakt als ze worden aangesloten.

Zoekplaatje 

Herken je naast alle kabels en draden ook de andere onderdelen op foto's hierboven? Je ziet één van de drie ozongeneratoren; kabelladders die de kabels tussen de transformatoren en de power supply units dragen (en uiteindelijk de stroomvoorziening naar de ozongeneratoren verzorgen); de staalconstructie bovenop de ozonreactie; de binnenkant van een deel FRP-leidingwerk (heel bestendig tegen het proceswater); de bovenkant van de polishing tank die tevens fungeert als waterbuffer; de druppelvangers die ervoor zorgen dat het gas straks relatief droog de schoorsteen verlaat; de binnenkant van de schoorsteen en nog eentje van de DeNOx-installatie in z'n geheel.

Donderdag 24 juni 

Vandaag is de polishing tank aangekomen. Die hebben we straks nodig als buffertank voor de tweede reinigingsfase in de gaswasser. Hoe dat werkt? Bovenin de gaswasser wordt schoon water geïnjecteerd, dat langs het gepakte bed naar beneden stroomt en het opstijgende gas tegenkomt. Door het contact tussen gas en water kunnen we het gas nog verder reinigen. Dit is een continue proces waarbij het schone water circuleert en de tank als een buffer dient. 

Hij komt straks naast de gaswasser te staan, dus we gaan nog een keertje hijsen. Maar wel pas als de staalconstructie waar de tank in komt te hangen, af is. De omvang (80m3) is afhankelijk van de buffercapaciteit die we nodig hebben. Hij is gemaakt van FRP (glasvezel versterkt kunststof). Dit is heel geschikt voor de samenstelling van het water en het weegt ook niet zoveel. Tegelijkertijd is het wel heel sterk. En dat is belangrijk want als de tank straks gevuld is, komen er nogal wat krachten vrij. 
 

28 april 2025 

De afgelopen 2.5 week hebben we 4 verschillende delen gehesen met hoogwerkers die reiken tot wel 95 meter. Kijk naar de mannen in de liftbak (in de fotocarrousel hieronder) en je krijgt een idee. Na de hijs van staalconstructie, de trappentoren en het bordes, was de schoorsteen aan de beurt. Dat was een precisieklus want hij moest in de staalconstructie - en mocht niets aanraken. 

Eenmaal op z’n plek, hebben we de schoorsteen direct gelamineerd (soort van lassen, red.). Na 3 dagen uitharden, mag de kraan weg. Het huren van zo'n kraan kost al gauw een paar ton. Daarom hebben we het hijsen en het afmonteren zoveel mogelijk gecombineerd. Ook zijn de verschillende onderdelen weer op de grond afgemaakt. Zie je de trap en liftschaft? Zelfs de kabelladders zitten er al op. 

Ook de ozongeneratoren (3x) staan inmiddels op hun plek, al gaat het nog wel even duren voor ze echt aan gaan. Eerst zijn de leidingen voor zuurstof, ozon en stikstof en koelwater nog aan de beurt. 

Bedankt mannen van Mammoet (hijs), De Kok Staalbouw (afwerking op grote hoogte), Kaefer (constructie steigers), Plasticon (voor de schoorsteen), onze eigen constructiemanager Martijn en iedereen die hieraan heeft meegewerkt. Tot de volgende update!

7 april 2025  

Om 6 uur 's ochtends ligt er een groot vrachtschip in de sluis van IJmuiden. Hij is onderweg naar de haven, BUKA 2. Je kunt je afvragen waarom zo vroeg, maar eigenlijk is het best logisch: dit type transport vaart meestal ‘s nachts om de drukte te vermijden.  

Op het dek liggen verschillende delen van de reactiezone: het leidingdeel dat de DeNOx aan het doekfilter koppelt. Met een hoogte van 8 meter past er met gemak een dubbeldekker doorheen. Het grootste deel weegt 61.000 kg - ongeveer 49 auto's. Om dat van A naar B te brengen, hebben we niet alleen een grote boot nodig maar ook een vrachtwagen en kraan. 

De capaciteit van de kraan is 750.000 kilo. Dat zijn ongeveer 625 auto's. In werkelijkheid is het iets lager door de hoogte en de afstand (het hefboomeffect). Welke kraan je nodig hebt, wordt berekend op basis van het gewicht van de vracht.  

We hebben van tevoren een hijsplan gemaakt waar we samen met de kraandrijver hebben gekeken naar alle bijzonderheden. Zo hebben we het leidingdeel opgesplitst in 3 delen om het transport, de hijs en de installatie wat makkelijker te maken. Ook de hijsogen zijn onderdeel van het hijsplan. Hieraan worden de delen namelijk opgetild en de grootte wordt berekend op basis van het gewicht.  

Ook vandaag werken we weer met een hoop aannemers. Ieder heeft zijn eigen expertise. De kraandrijver bestuurt de kraanwagen, daarbij geholpen door begeleiders. Ook worden er steeds vaker camera's ingezet. Alleen door samen te werken, kunnen we in korte tijd zo’n machtige installatie neerzetten als de DeNOx. 

Inmiddels zijn de eerste twee delen geïnstalleerd. De komende maanden monteren we het leidingwerk en de instrumenten. Uiteindelijk komt er nog een 'hot-tie'. Dan hijsen we ook het laatste deel en koppelen we de installatie aan de fabriek. 

10 maart 2025

Deze week bouwt aannemer De Kok Staalbouw aan de 75 meter hoge stalen constructie van de DeNOx waar straks de schoorsteen in komt. Deze constructie is vermoeiings-onderhevig en hier is dan ook op gedimensioneerd. Dat betekent dat we werken met materialen die een uitstekende vermoeiingsweerstand hebben. Denk aan zware wrijvingsverbindingen met voorspan-bouten (10.9), speciale zink-silicaat coatings op de contactvlakken en aan 100 millimeter dik plaatmateriaal in de kolommen die inmiddels zijn geplaatst. Op dit moment zitten we al op 25 meter. Nu gaan we door met de scrubber en die bevindt zich nog eens 25 meter hoger.  

23 januari 2025

Vandaag hebben we de ozongeneratoren gehesen. Deze generatoren zetten zuurstof om in ozon en dat injecteren we vervolgens in de rookgassen van de Pelletfabriek. Zo willen we de stikstofoxiden eruit halen. De komende maanden staan in het teken van de bekabeling en het aansluiten van de leidingen. Daarna gaan we ze opstarten en testen. Een belangrijke stap in het proces!

4 december 2024

We hebben het laatste deel van de gaswasser gehesen. En dat was, met circa 150.000 kg schoon aan de haak (ongeveer het gewicht van een Boeing 747) best een uitdaging. Dit deel hebben we eerst op de grond afgebouwd zodat we dit niet op grote hoogte hoefden te doen. Wel zo veilig. Aan de andere kant maakte dit de hijs extra uitdagend, maar het is Mammoet opnieuw gelukt!  

12 november 2024 

We hebben het eerste deel van de gaswasser gehesen. Het gewicht  is 80.000 kg. Uiteraard zijn alle hijsplannen zo opgesteld dat het niet mis kan gaan, maar voor de veiligheid is de omgeving rondom de hijs toch afgezet. Plasticon (de aannemer die dit deel gemaakt heeft) heeft ervoor gezorgd dat de hijspunten dit gewicht kunnen dragen. Die informatie is weer gedeeld met Mammoet, want zij doen de hijs. Vandaag is het tweede deel van de gaswasser aan de beurt. Het derde en laatste deel doen we op een andere dag. Als de gaswasser eenmaal staat, komt er nog een schoorsteen bovenop van bijna 60 meter. Om de schoorsteen te plaatsen is er een staalconstructie nodig van bijna oftewel 1 miljoen kg staal. Die is in februari aan de beurt. 

19 september - Hoe werkt dat eigenlijk, stikstofoxides afbreken met ozon? Bekijk de video

Vind je dit leuk? Lees dan ook:

• DeNOx: Hoe we onze stikstofuitstoot gaan verminderen
• Hij staat aan! De grootste stofzuiger van Nederland
• Nog 6 jaar uitstoot? Steeds minder  
• Hoe we de uitstoot van fijn stof beperken
• Nu online: het Elektronisch Milieu Jaarverslag