Zoekplaatje

• Die 6 gele pijpen linksboven zijn de natte wassers. Zij wassen het gas en halen 80% grof stof uit het procesgas 
• De ontstoffingsinstallatie (dat grote zilverkleurige gebouw in het midden) haalt nu ook fijn stof uit het procesgas
• Het gas loopt door die liggende zilverkleurige buis naar beneden, richting het doekfilter
• Het middelste gedeelte is het doekfilter. Het lijkt op een flat. Er zitten 6000 filterzakken in van ieder 10 meter lang.
• Het filter haalt fijn stof uit het procesgas
• Dat stof wordt verzameld in de twee silo's, afgevoerd met vrachtwagens en elders opnieuw ingezet

Zo ziet een nozzle eruit. De diameter van de nozzle wordt bepaald op basis van temperatuur, snelheid en dichtheid van het afgas in het rookgaskanaal. Aan de hand van de juiste diameter kan er isokinetisch worden gemeten (aanzuigsnelheid in het mondstuk van de nozzle is gelijk aan de snelheid in het afgaskanaal). De nozzles en de filterhouders worden per meting op de meetlans gemonteerd.

Vind je dit leuk? Lees dan ook:

• Ontstoffen en recyclen als nieuwe industry standard
• Hoe worden de metingen van Tata Steel beoordeeld?
• Zo komen we aan onze cijfers
• Monitoren en meten in een notendop
• Achter de schermen bij Packaging 

Ze staan vol trots naar de machine te kijken. Op het eerste gezicht lijkt het een oude machine waar een paar sneeuwwitte buizen tegenaan zijn geplakt. Ervoor staat iets wat lijkt op een groen platform. Is dat ‘m dan, de gloednieuwe ontstoffingsinstallatie die ervoor moet gaan zorgen dat we aan de nieuwe emissiegrenswaarde voldoen?

Oude schoenen

De nieuwe installatie is om de oude ontstoffingsinstallatie heen gebouwd, legt projectmanager Jan uit. De oude installatie zal voorlopig blijven staan en in een later stadium worden verwijderd. “Maar dat doen we pas als de nieuwe installatie de test heeft doorstaan. Nooit je oude schoenen weggooien voor je nieuwe hebt”, zegt hij lachend.

“We hadden weinig ruimte”, vertelt Alireza - die ons eerder al vertelde dat ontstoffen aan de orde van de dag is bij Tata Steel. “Zowel in de lengte, breedte als hoogte waren we beperkt. Maar de capaciteit voor deze gritmachine moest wel 10.500 kubieke meter per uur zijn. De meeste leveranciers hadden zoiets niet in huis dus deze ontstoffingsinstallatie is speciaal door firma FilterCare voor ons ontworpen.”

Het dak op

Als deze ontstoffingsinstallatie compacter is dan de leveranciers in gedachten hadden, is ‘ie dan wel sterk genoeg om te kunnen voldoen aan de strengere norm van 2026? Alireza heeft er alle vertrouwen in. Hij is hier dan ook niet vanwege de stofmeting die vandaag wordt gedaan, maar om naar de ventilator te luisteren. Immers: hoe meer stofemissie je wilt reduceren, hoe sterker de ventilator die je nodig hebt, hoe meer geluid er vrijkomt.

Boordpuntjes

Zodra de installatie aan gaat, legt Alireza zijn oren te luisteren bij de schoorsteen, bovenop het dak van Packaging. Voor Ruud en Sjaak is die klim naar boven niet langer nodig want de meetstompen zitten nu op die witte buizen, en die bereik je gewoon via het platform dat voor het oude filterhuis staat.

Daar is zo te zien ook genoeg ruimte voor alle meetapparatuur die ze hebben meegenomen. Dat blijkt een klein arsenaal. Wat is toch die bak vol zilverkleurige punten? “Dat zijn de boordpuntjes”, vertelt Sjaak. “Oftewel nozzles. Die schroef je op de filterhouder en daar gaat het rookgas vervolgens doorheen.”

Dit is onderdeel van de voorbereidingen op het echte werk. “Om de juiste diameter te bepalen, moeten we eerst weten hoe snel het rookgas door het kanaal loopt, wat de temperatuur is en de dichtheid van het gas. Aan de hand daarvan weten we straks welke nozzle we moeten gebruiken voor de meting. Hoe lager de snelheid, hoe groter de nozzle want daar gaat meer doorheen.”

Droge natte bol methode

Ineens klinkt er gerommel door de buizen. De ventilator doet het. Zou Alireza al op het dak staan? Het resultaat zal hem bevallen: er is wel wat geluid, maar herrie kun je het zeker niet noemen.

Er wordt een lans opgepakt en vochtig gemaakt bij de punt. Die gaat de witte buis in. “Dit heet de droge natte bol methode”, legt Ruud uit. “Of de psychometrische vochtbepaling.” Hij pakt een centimeter, meet de afstand van de lans en haalt de sonde eruit. Hij bekijkt de meter, noteert iets, bevochtigt de sonde opnieuw en duwt ‘m in de meetstomp. Ook nu wordt de afstand ten opzichte van de opening weer nauwkeurig opgemeten en genoteerd.

Meting

Na een tijdje zijn alle voorbereidingen genomen. Nu kan de meting officieel beginnen. “We meten stof en stofgebonden zware metalen en gebruiken daarvoor een meetlans, pomp, gasmeter en diverse slangen”,  verduidelijkt Sjaak. De metingen die HSSE verricht gaan volgens de NEN-norm en dit duurt een hele dag. In eerste instantie zeggen de meetresultaten vooral iets over de machine: doet ‘ie inderdaad wat ‘ie belooft? Werkt alles naar behoren en kunnen we ‘m dientengevolge officieel in gebruik nemen? Uiteindelijk worden de meetresultaten ook ingediend bij de betreffende werkeenheid en natuurlijk bij de omgevingsdienst en het e-MVJ. Vervolgens worden ze beoordeeld door een onafhankelijke instantie en gebruikt in verschillende Europese rapportages.

Erop of eronder?

Een paar dagen later vragen we Ruud en Sjaak naar de uitslag, want hier was het ons uiteindelijk allemaal om te doen. Zitten we al op 3 mg/Nm3 stofuitstoot of blijven we zelfs daaronder? “Rapportage volgt nog”, zegt Sjaak. “Maar het ziet er goed uit.” Ook Alireza is tevreden. “Onze geluidsemissie valt keurig binnen de norm.”

Schoon, groen en circulair

Nu mogen de mannen uit de ploegendienst eindelijk echt met hun nieuwste aanwinst aan de slag. De afgelopen maanden hebben ze instructies gekregen over hoe hij aan gaat, wat ze moeten doen bij een storing en waar het emmertje grit dat door de machine is uitgespuugd wordt geleegd. “Verder hebben we er amper omkijken naar”, zegt instructeur Martin: “De installatie zuigt de lucht af, de filterdoeken halen het stof eruit en een keer in de vijf jaar moet het filter vervangen worden.” 

Zo ziet een nozzle eruit. De diameter van de nozzle wordt bepaald op basis van temperatuur, snelheid en dichtheid van het afgas in het rookgaskanaal. Aan de hand van de juiste diameter kan er isokinetisch worden gemeten (aanzuigsnelheid in het mondstuk van de nozzle is gelijk aan de snelheid in het afgaskanaal). De nozzles en de filterhouders worden per meting op de meetlans gemonteerd.

Vind je dit leuk? Lees dan ook:

• Ontstoffen en recyclen als nieuwe industry standard
• Hoe worden de metingen van Tata Steel beoordeeld?
• Zo komen we aan onze cijfers
• Monitoren en meten in een notendop

Maatregelen

Sinds 2019/2020 hebben we al  verschillende maatregelen genomen om hinder door geluid te verminderen. We realiseren ons dat het nog beter kan. En daar zijn we keihard mee bezig. In Wijk aan Zee hebben we een loket waar we regelmatig contact hebben met omwonenden, die uiteraard hun zorgen aan ons meedelen.

Om het geluid van ons bedrijf te monitoren, meten we continu het geluid in de omgeving: In Wijk aan Zee, Beverwijk en in IJmuiden. Daarnaast registreren we alle geluidklachten. Die komen rechtstreeks bij ons binnen of via de omgevingsdient. Als uit een vooronderzoek bij een klacht blijkt dat er voldoende aanknopingspunten zijn, dan doen we een nader onderzoek om de oorzaak te achterhalen en vervolgens daar gerichte maatregelen op te nemen.

Veiligheid

Bij een groot industrieel bedrijf als het onze, met bijvoorbeeld 100 kilometer aan spoor en tientallen kruisingen en andere plekken en processen waar waarschuwingsgeluiden cruciaal zijn voor de veiligheid, staat geluidsoverlast op hetzelfde moment op gespannen voet met veiligheid. Waar mogelijk verminderen we zoveel mogelijk de geluidshinder, blijven we binnen de veiligheidsmarges en blijven we onverminderd op zoek naar oplossingen om de hinder door geluid verder naar beneden te brengen.

Voor meer informatie over geluid op onze website, klik hier.  

Abha, met de deur in huis: hoe meten we?

“Onze metingen verschillen per fabriek en ze zijn bovendien vaak erg complex – zelfs voor de mensen die ervoor hebben geleerd. Alleen al in de lucht zijn er meerdere plekken waar uitstoot is en vaak meten we onder moeilijke omstandigheden. Denk aan hoge temperaturen, grote schoorstenen en ontoegankelijke plekken. Het is geen kwestie van even ergens een meter tegenaan, op een knop drukken en dan heb je een meetwaarde.”

Meten we zelf?

“Waar het kan, meten we zelf met continu meters. Anders werken we met het geaccrediteerde meetbureau van onze afdeling HSSE (Health Safety Security & Environment) of met externe firma’s die eveneens geaccrediteerd zijn zoals Tauw, Element, Witteveen en Bos.”

Wat maakt een bureau geaccrediteerd?

“Als de Raad voor Accreditatie een meetbureau geschikt vindt om metingen uit te voeren, noemen we dat een geaccrediteerd meetbureau. De Raad van Accreditatie toetst niet alleen hoe de metingen zijn uitgevoerd maar ook of de mensen juist opgeleid zijn, wat er met de gegevens wordt gedaan en of er zorgvuldig volgens de normen van de certificering wordt gewerkt. Metingen moeten volgens normen uitgevoerd worden. Wij voeren metingen uit volgens NEN-normen, dat zijn internationaal geldende standaarden. Binnen de NEN-bandbreedte komen wel verschillen voor. Als we niet volgens de criteria van de norm kunnen meten (bijvoorbeeld als we 15 punten goed kunnen meten in plaats van de vereiste 16, red.) moeten we dit duidelijk in het meetrapport melden. Zo blijven we altijd transparant over onze metingen en kunnen ze ook goed beoordeeld worden.”

Als iedereen dezelfde norm hanteert – Tata Steel, de omgevingsdienst en de geaccrediteerde meetbureaus – hoe is het dan mogelijk dat uitslagen van een controle kunnen verschillen?

“Ondanks dat verschillende meetbureau's volgens de norm monsters nemen en laten analyseren, zijn er kleine verschillen in de uitslag mogelijk. Dat zie je ook in ringtesten waaraan alle meetbureaus mee moeten doen. Als het gaat over modelberekeningen is het belangrijk dat iedereen dezelfde uitgangspunten gebruikt, bijvoorbeeld schoorsteenhoogte, temperatuur van rookgassen, etc. Volgens de norm moeten metingen minimaal in drievoud uitgevoerd worden en het kan ook zo zijn dat ze uitgevoerd worden over een langere tijdsduur.”

Bestaat er een norm voor alle metingen?

“Als er nog geen norm bestaat, overleggen we met het bevoegd gezag hoe de meting het beste uitgevoerd kan worden. Bij sommige bronnen kun je de emissie bijvoorbeeld niet direct aan een locatie toekennen (diffuse bron, red.) en moet er soms een speciale meetopstelling gebruikt worden. Dan kan het weken en zelfs maanden duren om een representatief beeld te krijgen. Dat is niet zo een, twee, drie klaar.”

Wat maakt de uitslag representatief?

“Er zijn zoveel factoren die meespelen. Bij een stilstand (als een fabriek stilstaat, red.) mag je niet meten en bij onderhoud ook niet omdat je wilt weten wat er gebeurt in een situatie die overeenkomt met de dagelijkse praktijk. Dan staat je fabriek gewoon aan en wordt er ook geen onderhoud gepleegd. Je hebt meetkennis én proceskennis nodig. Stel dat de norm voorschrijft dat je ergens drie keer moet meten onder representatieve omstandigheden, dan zegt een enkele deelmeting niets. Dat is een momentopname. Of stel dat niet alle deelmetingen volgens de betreffende norm zijn gedaan, dan kun je ook geen uitspraak doen over de meetwaarde . Het heeft geen zin om naar buiten te gaan met een meetwaarde die niet representatief is. Indicatieve metingen zijn metingen om een idee te krijgen over een emissie en de mogelijkheden om die te meten. Maar wie ziet die nuance?”

Is het mogelijk om diffuse emissies te meten?

“Ja, dat is mogelijk maar niet overal. Op sommige locaties is het bijvoorbeeld niet mogelijk om veilig te meten. Voor diffuse metingen zijn we ook afhankelijk van omstandigheden die buiten ons bereik liggen, zoals de weersomstandigheden. In Nederland is Tata Steel een van de weinige bedrijven die diffuse stofmetingen uitvoert. Metingen bij alle diffuse bronnen is op dit moment niet mogelijk.”

Hoe zit dat dan met de doelstellingen van het Roadmap Plus-verbeterprogramma? 

“Wij hebben gigantische resultaten geboekt en doen er nog steeds alles aan om onze doelstellingen te behalen. In sommige gevallen zijn we tot nieuwe inzichten gekomen, zoals bij PAKs. Dan kan een baseline (referentie, red.) verschuiven. Om die reden hebben we het als het aankomt op de uitstoot van PAKs bijvoorbeeld nu alleen nog over de gemeten controleerbare resultaten per fabriek en niet meer over de verminderde uitstoot op het gehele terrein.”

En de zeer zorgwekkende stoffen?

“Als we het hebben over “de ZZS” dan heb je het over meerdere emissiepunten en verschillende soorten die allemaal anders worden gemeten en gerapporteerd. In de ZZS-inventarisatie die om de vijf jaar wordt uitgevoerd, rapporteren we de vergunde en werkelijke gemeten hoeveelheden ZZS. Het e-MVJ (elektronisch milieujaarverslag, red.) gaat uit van de werkelijke waarde. Maar die fluctueren ook van jaar tot jaar door verschillen in de productie.”

Kunnen resultaten achteraf veranderen?

“Als je het hebt over een vermindering van emissies in percentages, gaat dat altijd over verandering ten opzichte van een baseline – dat is het startpunt en vanaf daar kun je verandering melden. Voor PAKs zeiden we in 2019 (bij het opstellen van het Roadmap Plus-verbeterprogramma, red.): ‘Dit is alles wat we nu weten en dit wordt dan ook ons startpunt.’ Gaandeweg kwamen er nieuwe inzichten. Die hebben we wel opgegeven maar in het e-MVJ van dat jaar konden we ze niet meer toevoegen. Toen zijn ze het jaar erop verwerkt waardoor we op papier ineens meer uitstoot leken te hebben maar er werd dus niet ineens meer PAKs uitgestoten. Zoiets verklaart hoe resultaten achteraf kunnen veranderen en waarom het lastig kan zijn om gegevens van verschillende bronnen te vergelijken. Dat moet je zorgvuldig doen om een juist beeld te geven.”

Is het handig om percentages af te geven?

“Wel als je ze aanziet voor wat ze zijn: doelstellingen. En voor de meeste mensen zeggen percentages meer dan absolute aantallen. Voor zover je die überhaupt kunt geven. Want zoals je nu weet, kunnen we lang niet overal gewoon een meter in steken en de cijfers aflezen. Laten we niet vergeten wat we hebben bereikt: substantieel minder uitstoot. Er zijn echt gigantische stappen gemaakt. En nogmaals, we proberen altijd transparant te zijn: we werken samen met de omgevingsdienst en geaccrediteerde bureaus, we leveren onze cijfers aan bij het e-MVJ, en pas als ze geaccepteerd zijn worden ze gebruikt door de overheid.”

Vind je dit leuk? Lees dan ook:

• Ontstoffen en recyclen als nieuwe industry standard
• Monitoren en meten in een notendop
• Zo beoordeelt de omgevingsdienst onze metingen 

De Expertgroep Gezondheid IJmond o.l.v. Marcel Levi heeft ons onlangs geadviseerd om absolute getallen te communiceren. We onderzoeken in hoeverre dat haalbaar is aangezien sommige emissies zich bijvoorbeeld alleen laten berekenen. Wil je op de hoogte blijven? Hou onze site dan in de gaten of volg ons op Facebook en LinkedIn.