In het performen want dat is een combinatie van alles: theater maken is live, echt, nu. Er valt niets te plakken of te corrigeren. Het is een ervaring die we met z’n allen hebben, die verbindt en verbroedert.

Je neemt het publiek mee in persoonlijke verhalen. Hoe bepaal je wat je wel en niet wilt delen?

Dat doe je samen met je regisseur. Het gaat niet om mij maar om wat het doet met het publiek. Het gaat erom dat mensen zich kunnen identificeren met je verhaal. Ik kijk goed naar of het zin heeft. Ik ben geen stand upper die in de waan van de dag leeft. Het fragiele van wat vandaag leeft, een grap om een grap, dat is heel knap en ook stikmoeilijk, maar niet mijn ding. Ik werk filosofisch, met emotionele associaties.

Welk optreden zal je altijd bijblijven?

Ik vond het heel bijzonder om te zingen voor Nelson Mandela, om via een live stream voor hem te zingen. Maar ik heb ook een keer gezongen voor een vrouw die op sterven lag met vijf man familie om haar heen. Dat was ook heel waardevol. Ze was blij en trots op een van de laatste dagen van haar leven. Dat is een groot compliment. Ze had het gevoel dat ze werd gezien.

Zag haar familie haar dan niet?

Ja natuurlijk wel. Ze waren heel lief voor haar. Vergelijk het met een burgemeester die een lintje komt doorknippen, of de koningin – het zijn mensen met een bepaalde statuur waardoor anderen het gevoel hebben dat ze iets waard zijn. Mensen met een bepaalde positie, macht of geld. Maar er bestaat ook zoiets als emotionele statuur. Dat is wat ik doe op de bühne. Elk mens wil gezien of gehoord worden. In deze tijd zetten we elkaar zo snel weg, we oordelen en veroordelen zo snel. Ik kies niet wie er in mijn zaal zitten. Iedereen mag erin, iedereen mag te gast zijn. En als ze het niks vinden, is dat ook goed.

Is dat altijd zo geweest of ben je daarin gegroeid?

In 64 jaar? (lacht). Eens even denken. Je hebt fases van steeds 7 jaar. Elke 7 jaar heb je weer een nieuw inzicht. Ik heb die fases ook doorstaan. De fases van ongelukkig zijn, jezelf laten zien, je ontwikkelen… Zo kom je steeds in andere stadia terecht. Op mijn 64^e vind ik het vooral fijn dat het niet meer om mij gaat. In mijn jeugd heb ik me altijd bekeken gevoeld. Toen heb ik het omgedraaid door mezelf te laten zien. Je bent veilig in een donkere steeg waar niemand je ziet, maar ook in het licht waar juist iedereen je kan zien.

Jezelf laten zien is ook kwetsbaar, toch?

Kwetsbaarheid is kracht. Ik kan laten zien wat of wie ik ben. Meer is er ook niet, en dat is prima. Iemand mag mijn zijn of mijn merk niet goed vinden. Belangrijker vind ik het dat de mensen van wie ik hou en die van mij houden in harmonie samenleven.

Ja, als je mijn familie aanvalt, val ik jou aan. Ik ben ook geen heilig boontje. Ricky Gervais, hield eens een monoloog: En God schiep de mens. God vertelt wat de mens heeft. Heeft hij klauwen? Nee. Heeft hij gif? Nee. Heeft hij wapens? Nee. Hoe overleeft hij dan? Hij heeft hersenen. Hij doorstaat de ijstijd, hongersnood en wereldoorlogen maar uiteindelijk wordt hij wel ergens bang van: van woorden. Dat vind ik knap gezegd!

Ik word ook bang als iemand zegt: “Ik maak je dood.” Zoiets kun je niet wegwuiven. Je word tegenwoordig al zo snel uitgemaakt voor randdebiel…Neem Maurice de Hond. Hij had serieus onderzoek gedaan naar de doodsoorzaak van mensen in bejaardentehuizen, vroeg zich af: wat is dit? Bleek te komen door het ventilatiesysteem. Hij werd niet serieus genomen maar afgesloten, zijn Linkedin-pagina werd verstopt. Ik stond perplex. En uiteindelijk blijkt zo iemand gelijk te hebben. Dat is heftig.

Je houdt van kritische denkers?

Het is belangrijk om niet alleen maar ja-knikkers om je heen te verzamelen. Negen van de tien mogen het met mee eens zijn, maar eentje moet me steeds betwijfelen en bevragen: is dit wel zo? Zelf ben ik getrouwd met zo’n man! Ik maak al 25 jaar theatershows met Marnix Busstra. We werken altijd samen maar we spreken elkaar ook vaak tegen. Ik werk ook al 35 jaar samen met mijn bassist. Die hoeft nooit te liegen - en dat kan hij ook helemaal niet.

Zijn deze mensen jouw geweten?

Zijn smaak is gewoon belangrijk voor me. Als hij een nummer moet spelen tegen zijn zin, dan doe ik hem iets aan. Hij moet 100% achter het product staan. Stel dat je een show maakt en drie mensen uit de band vinden het vreselijk? Dat zou ik niet kunnen verdragen.

Maar als 60 mensen in de zaal er nou wel van houden?

Dan zet ik het wel apart op een plaat. Dat is toch ook prima? Wat je ook maakt of zegt, je moet vrij zijn. Tegenwoordig kun je geen grap meer maken of je kwetst wel iemand. Ricky Gervais zei daarover: ‘Ik maak een grap over iedereen dus ik ben volledig inclusief.’

Als je terugkijkt op je carrière, is er iets waarvan je denkt: 'Had ik dat maar anders gedaan?'

Elke keuze is een keuze. Misschien had ik iets minder hard moeten werken. Er zitten zoveel uren in. Ik heb zoveel gemist: verjaardagen, trouwerijen, soms zelfs een begrafenis. Van sommige dingen heb ik spijt. De musical van de kinderen, een voetbalwedstrijd – en ik ben er niet. Je committeert je aan een tour, aan een jaarprogramma. Dan moet je dat gewoon doen. Maar ik had wel heel weinig tijd… Gedane zaken nemen geen keer. En het kan ook niet anders. Ik ben heel optimistisch, zeg: “Joh, dat redden we wel.” Dat is niet altijd zo.

Hoe bevalt de samenwerking met het Tata Steel Orkest?

De dirigent is een schat! Hij staat altijd zo positief te zwaaien. En ze zijn goed hoor, die blazers.

Hoe vind je de balans tussen het orkest en jouw eigen stem?

Ik ben totaal afhankelijk van de geluidsman. Hij is superbelangrijk. Ik vind het ontzettend leuk om met live orkesten te spelen, samen. Het is verbindend. Ook om te zingen, te zoeken naar wie je bent in het geheel. Niet te hard, niet te zacht. We doen het echt samen. Dat is rijkdom. Zelf doen, voelen hoe je handen reageren, je lippen, het gevecht om het mooi te laten klinken.

Welk lied heeft voor jou de meeste betekenis en waarom?

Het Dorp is een prachtig lied. Het beste cabaretlied van de vorige eeuw. Ik heb het gezongen voor immigranten in Nieuw Zeeland. Zij kenden het uit hun jeugd, toen ze nog vol dromen zaten. Ze hadden het al jaren niet meer gehoord. Iedereen moest huilen. De hele zaal. Ritme Van De Regen, ‘t Kleine Café Aan De Haven… Het Nederlands is een prachtige taal. Geen Kind Meer is ook gecoverd in Beste Zangers. Het brengt troost en dat zegt iets over de mensen die het horen – niet over mij.

Over Beste Zanger van Nederland gesproken.. wie is volgens jou de beste?

Dat was ooit Cristina Deutekom. Ze had een stem, ze kon iets wat niemand anders kon. Ongelofelijk bijzonder. Ik kijk naar de kwaliteit van de stemmen, maar het gaat vooral ook om: wat geef je je publiek? Andre Hazes senior kon dat ook. Er zat iets in zijn stem, hij nam het leven erin mee. In Beste Zangers zitten een hoop jonge talenten. Daar heb ik ook echt van genoten. Het nummer Waterdicht van Hannah Mae, daar heb ik om gehuild. Dat was zo goed gemaakt. Ze is pas 25 jaar, heeft alles nog voor zich… hoe gaaf!

Generale repetitie in de kantine van het Dudokhuis. Tata Steel collega Remy Stoelman vertelt: “Alle stukken zijn voorbereid. Nu moeten we het tempo en de dynamiek tussen orkest en artiest nog afstemmen. Karin Bloemen is zo'n veelzijdige artiest. Dankzij haar energie en humor vliegt de tijd.”