In grote lijnen zijn de meetresultaten vergelijkbaar met RIVM’s depositie-onderzoek uit 2020 en 2022. Het onderzoeksinstituut concludeert opnieuw dat het stof dat neerdaalt in de IJmond grotere hoeveelheden PAK’s en metalen bevat in vergelijking met vier locaties buiten de IJmond – locaties die niet direct worden beïnvloed door emissies uit grote bronnen van stof zoals zware industrie, afvalverbrandingsinstallaties, grote verkeerswegen, luchtvaart en scheepvaart. Tegelijkertijd constateert RIVM wederom dat in het hele IJmondgebied minder ijzer in het neergedaalde stof wordt gevonden. Daarnaast spreekt RIVM het vermoeden uit dat andere bronnen een substantiële bijdrage hebben geleverd aan de depositie van lood, zink en koper.

RIVM heeft in dit onderzoek niet de herkomst van het neergedaalde stof onderzocht. Het onderzoeksinstituut doet daarom geen uitspraken over de effecten van de diverse milieumaatregelen die Tata Steel afgelopen jaren heeft genomen om zijn uitstoot verder te verminderen en de relatieve, afzonderlijke bijdrage van de verschillende bronnen in de IJmond. Ook adviseert het RIVM onderzoek naar depositie met regelmaat te herhalen, om te bepalen of de maatregelen van Tata Steel om de stofuitstoot te verminderen effect hebben in de leefomgeving.

Net als de mensen die in onze directe omgeving wonen – waaronder ook veel Tata Steel-medewerkers – willen wij onze uitstoot verder verminderen, de overlast die mensen ervaren verder terugbrengen en zorgen zo veel als mogelijk wegnemen. En wij snappen dat mensen naar ons kijken als het gaat om een schonere leefomgeving.

Wij werken er hard aan om de impact van onze activiteiten verder terug te dringen. Daar gaat tijd overheen, maar de eerste resultaten zijn er en we pakken in hoog tempo door.

Het terrein van Tata Steel Nederland. Op de voorgrond het doekfilter in aanbouw dat de uitstoot van stof en metalen met 80% vermindert.

Door een reeks van onze maatregelen hebben we gezorgd voor een verdere afname van uitstoot van stof, zware metalen en PAK’s. Minder stof van ons bedrijfsterrein slaat neer in de directe omgeving. Ook laat onderzoek – in opdracht van Tata Steel en gecontroleerd door derden – zien dat de PAK’s-uitstoot inmiddels is gehalveerd. Tegelijkertijd zitten er nog belangrijke maatregelen nog in de pijplijn. Zo bouwen we sinds september een gigantische installatie die de uitstoot van lood, zware metalen en stof bij de Pelletfabriek moet verminderen. Naar verwachting nemen we deze installatie dit jaar in bedrijf. Ook willen we dit jaar extra afzuiginstallaties bij de Hoogovens en Staalfabriek installeren; de eerste bij de Hoogovens is inmiddels in gebruik genomen. Hiermee verwachten we de uitstoot van lood (vanaf het gehele terrein) met circa 70% te verminderen. Verder bouwen we, zodra we de benodigde vergunningen hebben, een circa 18 meter hoog windscherm bij de grondstofopslagen, dat het verwaaien van stof moet verminderen. Bovendien zal de DeNOx-installatie bij de Pelletfabriek de totale uitstoot van stikstofoxiden van het gehele bedrijf met ongeveer 30% verminderen. De planning is deze installatie in 2025 in bedrijf te nemen.

We stoppen niet voordat we onze doelen hebben bereikt. Inzicht in de herkomst van stoffen is hierbij essentieel. Daarom laten wij sinds eind 2021 onder supervisie van TNO in de omgeving stofmonsters nemen. Ook analyseren we de concentratie aan metalen in het stof conform de onderzoeksmethode van het RIVM. Op deze manier houden we een actueel beeld van de stofverspreiding en kunnen we ons gericht blijven inzitten om dit zoveel mogelijk verder te verminderen.

* In de discussie over het effect van de uitstoot van schadelijke stoffen op de leefomgeving zijn drie begrippen van belang: emissie, immissie en depositie. Emissie verwijst naar het in de lucht brengen van een hoeveelheid stoffen vanuit een specifieke bron, bijvoorbeeld uit installaties van Tata Steel en andere bedrijven, het verkeer, luchtvaart of de scheepvaart. Ook activiteiten van burgers kunnen een bron zijn. Denk bijvoorbeeld aan houtkachels. Immissie betreft de concentratie van stoffen op leefniveau, in de lucht die wij inademen; hier kunnen reacties tussen de verschillende stoffen hebben plaatsgevonden. Deze is afkomstig van een veelheid aan bronnen, veraf en dichtbij. Depositie is het neerslaan van stoffen uit de lucht op een oppervlak zoals bijvoorbeeld de bodem, het wateroppervlak van een meertje maar ook de bladeren van vegetatie.

In 2019 zijn wij een uitgebreid verbeterprogramma gestart om in hoog tempo de uitstoot van geluid, geur, stof en zware metalen verder terug te brengen.

• De afgelopen twee jaar hebben wij vooruitgang geboekt in het verder verminderen van de uitstoot van PAK’s, geur en stof. Onderzoek door onafhankelijke meetbureaus laat zien dat de beoogde doelstelling van 50% minder PAK’s-uitstoot ten opzichte van 2019 is gehaald.
• Uit stofmonsters blijkt dat door de uitvoering van diverse maatregelen het aandeel slakstof in de stofmonsters is afgenomen.
• Ook de geuremissies bij de Kooks- en Gasfabriek 2 en Staalfabriek (bij het opstoken van staalpannen) zijn meer dan gehalveerd. 

Maar natuurlijk gaan we door en hebben we grote ambities voor de komende jaren.

• Naar verwachting worden grote projecten voor het verminderen van stof en zware metalen volgend jaar opgeleverd, zoals extra afzuiginstallaties bij de Staalfabriek en de Hoogovens.
• Ook bouwen we een windscherm om de grondstofopslagen.
• Daarnaast komen er overkappingen voor de hoogovenbunkers en het bijbehorende grondstoffentransport.
• Verder bouwen we de grootste milieu-installatie ooit bij de Pelletfabriek.

Wij monitoren en doen continu metingen om het effect van onze maatregelen vast te stellen en bij te sturen waar nodig. RIVM stelt voor om langere tijd metingen te doen om te kunnen zien of de hoeveelheid neergedaald stof met PAK en metalen in de IJmond verandert. Wij zijn het daar volledig mee eens. Bovendien laten ook wij sinds 2021 onder supervisie van een extern geaccrediteerd bureau op diverse locaties in de omgeving stofmonsters nemen om de herkomst te analyseren. Inmiddels hebben we ook de keuze gemaakt voor om met waterstof staal te maken in plaats van met kolen. Dit moet ertoe leiden dat wij in 2030 onze CO₂-uitstoot met 35-40% verminderen en in 2045 volledig CO₂-neutraal staal maken. Daar werken onze mensen dag in, dag uit aan. En dat zal ook bijdragen aan een schonere leefomgeving.

Voor meer informatie, zie ons voortgangsrapport.

Inmiddels hebben we twee keer overleg gevoerd met verschillende betrokkenen, niet alleen RIVM, maar ook ILT, het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, de Provincie Noord-Holland en de Omgevingsdienst OD NZKG. Het goede nieuws is dat we de verschillen in cijfers grotendeels kunnen verklaren. De verschillen worden vooral veroorzaakt door kenmerken van de emissiebronnen. Dat wil zeggen dat het niet gaat over de hoeveelheid uitstoot, maar met name over de hoogte van de bron, de temperatuur van de uitstoot en de specifieke locatie van de bron. Dit zijn factoren die van invloed zijn op verspreiding van emissies.

Dergelijke kenmerken zijn in de inventarisatie van zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) op verschillende punten anders ingevoerd dan in het elektronisch milieujaarverslag (e-MJV). Daar is ruimte voor verbetering en Tata Steel zal deze brongegevens dan ook in het volgende e-MJV aanpassen. 

Daarnaast heeft het overleg opgeleverd dat er meer inzicht is gekomen in de diffuse uitstoot van specifieke PAK-stoffen als IND en BGP bij de kooksfabrieken (zoals bij de ovendeuren). Dit is opgenomen in de herziene ZZS-gegevens. Tata Steel kan hiermee ook vol vertrouwen bevestigen dat de ambities en doelstellingen van de Roadmap Plus onveranderd blijven. 

Voor ons staat voorop dat we een gemeenschappelijk doel hebben: het verder verbeteren van onze processen en het verder verminderen van de impact op de leefomgeving. Een schone leefomgeving is in ieders belang. Om dit te realiseren hebben we een uitgebreid pakket van maatregelen in uitvoering en investeren we meer dan 300 miljoen euro. Hierdoor gaan we versneld op weg naar een schonere leefomgeving. Samen met de keuze voor waterstof als energiebron moet dit ervoor zorgen dat we in 2030 een groen bedrijf zijn dat staal maakt waarin we wonen, wassen, rijden en waaruit we eten.

Meer informatie
- Bekijk via deze link ook de presentatie en memo gegeven door Tata Steel tijdens de expertsessies. 
- Bekijk op deze pagina ook meer informatie over de herziene ZZS-gegevens. 

Tata Steel hanteert een meetprogramma dat jaarlijks wordt vastgesteld en goedgekeurd door het bevoegd gezag. De metingen van de uitstoot van Tata Steel zijn geaccrediteerd. Het meetprogramma wordt jaarlijks voorgelegd en goedgekeurd door het bevoegd gezag (omgevingsdienst). De resultaten van deze metingen komen vervolgens in het jaarlijkse elektronisch Milieujaarverslag (e-MJV). Dit verslag wordt ingediend bij het RIVM en beoordeeld door het bevoegd gezag.

Op basis van de procesbeschrijvingen van de verschillende installaties zijn de emissies van de processen van Tata Steel in kaart gebracht. De emissies worden vastgesteld door metingen en berekeningen. De berekende emissies zijn op basis van wettelijk goedgekeurde rekenmodellen zoals de stofemissie van de op- en overslagen en wegtransport, literatuurwaarden of onderzoeken. Deze emissies worden getoetst aan de geldende wet- en regelgeving die zijn vastgelegd in de BREF’s (Best Available Techniques Reference Document), een Europees referentie document en de algemene milieuwetgeving  zoals het Activiteitenbesluit of door een maatwerkvoorschrift.

Op ons terrein zitten ook andere zelfstandige bedrijven en die hebben een eigen milieuvergunning. Tata Steel rapporteert niet de emissies van andere bedrijven.

Als ongewone voorvallen (incidenten) zich voordoen, dan worden deze gemeld bij het bevoegd gezag. De emissies daarvan kunnen niet altijd gekwantificeerd worden. Het is immers niet op voorhand bekend welke dit zijn, wanneer dit plaats gaat vinden of wat de tijdsduur is. Meestal is deze kort en variabel. Het grootste deel van de emissies die vrijkomen bij ongewone voorvallen worden overigens wel gekwantificeerd en gerapporteerd in het e-MJV, omdat we in de schoorstenen van de grote installaties aldoor monitoren. Het gedeelte dat niet gekwantificeerd kan worden, zal een niet significant deel zijn van de totale emissies van het bedrijf.

De stofemissies van de opslagen en transportbewegingen op het Tata Steel terrein worden wel gerapporteerd in het e-MJV. De berekening wordt gedaan conform de wettelijke verplichte Nederlandse Technische Afspraak ‘’NTA8029 Bepaling en registratie van industriële fijn stof’’. De emissies van de mobiele voertuigen worden door middel van het brandstofverbruik berekend en ook gerapporteerd in het e-MJV.

Het is een complex rapport en we zouden graag ook meer willen kunnen begrijpen hoe een en ander tot stand is gekomen. Zeker als het gaat om verschillen in metingen en verdere details. Ons doel is om zo snel mogelijk verbeteringen aan te brengen daarom is het voor ons ook van belang om de afwijkingen die geconstateerd zijn goed te kunnen doorgronden. Daarom willen we heel graag zo snel mogelijk met RIVM in gesprek. Zodat we met hen kunnen kijken hoe het rapport is opgesteld, om te begrijpen waar de verschillen zitten en wat we kunnen doen om verbeteringen aan te brengen. Want voor ons staat voorop dat we een gemeenschappelijk doel hebben: het verbeteren van onze processen en het verminderen van de uitstoot zodat we de overlast voor de omgeving terug brengen.

Wij werken hard aan oplossingen om de impact van onze processen op de omgeving te minimaliseren.Om dit te realiseren hebben we een uitgebreid pakket van maatregelen in uitvoering en investeren we 300 miljoen euro dat we in IJmuiden verdienen. Hierdoor gaan we versneld op weg naar een schone leefomgeving. Samen met de keuze voor waterstof als energiebron moet dit ervoor zorgen dat we uiterlijk 2030 een groen en schoon bedrijf zijn dat staal maakt waarin we wonen, wassen, rijden en waaruit we eten.  

Dit rapport onderstreept de noodzaak om te komen tot een gezondere leefomgeving. Wij nemen daarin onze verantwoordelijkheid.

Bronnen 
Het ultrafijn stof kan vrijkomen bij verbrandingsprocessen, door middel van onvolledige verbranding en de niet-ontvlambare componenten van brandstof. Andere bronnen zijn transportbewegingen op het terrein en slijtage (remschijven, bovenleiding trein). Bij deze deeltjes spreekt men van de primaire ultrafijnstoffractie. Bij Tata Steel kan dit uit fabrieken komen waar verbrandingsprocessen plaatsvinden.