Roberto, als wij minder uitstoten dan wordt de luchtkwaliteit toch ook beter?  ‘Onze uitstoot kan invloed hebben op de lokale luchtkwaliteit. Net zoals de uitstoot van verkeer, scheepvaart, huishoudens, landbouw… Maar het aandeel is beperkt. Als je bijvoorbeeld kijkt naar hoeveel PM 2.5 (dat zijn stofdeeltjes met een maximale doorsnee van 2,5 micrometer en 1 micrometer is 1 duizendste van een millimeter) er in de lucht zit, dan is ongeveer 60% daarvan afkomstig uit het buitenland.’

'Op deze afbeelding zie je dat het aandeel van de industrie op PM2,5 minder is dan 5%. Dus als wij minder PM2.5 uitstoten, ga je dat niet direct afzien aan de luchtkwaliteit. Om die te verbeteren, hebben we lokale, nationale en zelfs mondiale maatregelen nodig. Bij PM10 ligt het anders - dat beïnvloedt de lokale luchtkwaliteit al meer. PM10 is groter en zwaarder dan PM2.5 en hierdoor blijft het dichter bij de emissiebron. Daarnaast is de luchtkwaliteit ook sterk afhankelijk van de weersomstandigheden. Als het warm is en er staat weinig wind dan mengen de emissies zich minder snel waardoor de concentratie kan oplopen. Maar ook de windrichting en neerslag zijn belangrijk.'

Wat is het verschil tussen luchtkwaliteit en emissie?  'Wat wij uitstoten noemen we emissie. Ook een vrachtwagen of zeeschip heeft emissie. Het wordt uitgedrukt in een concentratie, vaak in mg/NM3. Als de concentratie van een bepaalde component wordt vermenigvuldigd met het rookgasdebiet (M3/h) dan kan de vracht van de emissie worden berekend in kg/uur van de bepaalde component. Als je het hebt over de luchtkwaliteit, dan gaat het over de concentratie ter plaatse van het meetstation. Dat wordt vaak uitgedrukt in microgram/m3. Een meetstation is een soort huisje waarin allerlei meetapparatuur staat om verschillende componenten te meten zoals fijn stof, NOx, PAK en bijvoorbeeld zware metalen. Meetstations zie je vaak rondom industriegebieden of drukke wegen, maar ook in een “schonere omgeving’’ zoals een weiland. De laatste worden dan gebruikt als regionaal achtergrond meetstation met het idee om de concentratie in de regio te meten zonder de invloed van de industrie of druk verkeer.'

Hoe kan het dat PM10 in 2023 niet substantieel is verminderd ondanks onze maatregelen? 'We verwachten dat de PM10 concentratie in de leefomgeving de komende jaren wel zal afnemen. Eind 2023 hebben we de ontstoffingsinstallatie bij de Pelletfabriek en de derde afzuiginstallatie bij de Staalfabriek in bedrijf genomen. Het windscherm rondom de kolenvelden is ook zojuist opgeleverd. Die projecten waren nog niet opgeleverd in 2023 - of pas in december. Daarom zie je dat ook nog niet terug in het Rapport Luchtkwaliteit IJmond 2023. Voor de komende jaren zijn meer maatregelen gepland ten aanzien van de mobiele bronnen (denk aan de locomotieven). Deze lage bronnen hebben meer invloed dan hoge emissiebronnen op de nabije omgeving (NOx en PM10). Ook hier is een en ander weer afhankelijk van lokale omstandigheden die invloed hebben op de lokale luchtkwaliteit zoals de meteo en de al eerder aangegeven aspecten.'

Als we minder uitstoten, wordt de luchtkwaliteit dus wel beter? ‘Voor belangrijke componenten zoals PM10, PM2,5, NOx en Benzo(a)pyreen is er over de langere termijn al een dalende trend van de concentratie zichtbaar. De verwachting is dat de luchtkwaliteit rondom Tata Steel ook steeds beter gaat worden. We verbeteren immers continu en onze uitstoot wordt steeds minder.’

Hoe weten we wat ons aandeel hierin is? ‘We hebben een zeer uitgebreid meetprogramma. Deze emissiemetingen worden onder accreditatie uitgevoerd. Wij meten dus onafhankelijk de afnames van emissie. Tevens meet de overheid rondom Tata Steel, maar ook op andere plekken de luchtkwaliteit. Ook zijn er verspreidingsmodellen om de invloed op de luchtkwaliteit te berekenen. Als je die methodieken gecombineerd toepast, kom je een heel eind om ons aandeel te achterhalen.'

Waardoor is het aandeel PM2.5 wel lager geworden?  ‘Alle beetjes helpen maar dit komt voornamelijk door andere invloeden zoals de meteo, de regionale achtergrondconcentratie en de invloed van het buitenland. Het was het warmste en natste jaar ooit gemeten. Er viel ruim 30% meer neerslag dan gemiddeld in de afgelopen 10 jaar. Veel regen draagt bij aan schonere lucht. In 2023 hebben de meteorologische omstandigheden grotendeels bijgedragen aan schonere lucht.'

Vind je dit leuk? Lees dan ook:

• DeNOx: Hoe we onze stikstofuitstoot gaan verminderen
• Hij staat aan! De grootste stofzuiger van Nederland
• Nog 6 jaar uitstoot? Steeds minder  
• Hoe we de uitstoot van fijn stof beperken 
• Nu online: het Elektronisch Milieu Jaarverslag