Groen Staal Project

Wat is het Groen Staal Project?  

Met het Groen Staal Project wil Tata Steel Nederland de manier waarop in IJmuiden staal wordt gemaakt stap voor stap veranderen. Het doel is minder directe CO₂-uitstoot, minder impact op de leefomgeving en meer inzet van schroot.

De uitvoering vindt plaats in fases en hangt onder meer af van vergunningen, investeringsbesluiten, financiering, energie-infrastructuur en de beschikbaarheid van energie en grondstoffen. De verwachte effecten van het project worden onderzocht in het milieueffectrapport en betrokken bij de vergunningverlening en besluitvorming.

Veelgestelde vragen over het Groen Staal Project

Het Groen Staal Project is een meerjarige transitie naar een andere manier van staal produceren. Daarover krijgen wij regelmatig vragen, bijvoorbeeld over de verwachte CO₂-reductie, de technische haalbaarheid, de financiering en de rol van biomethaan en waterstof. Hieronder beantwoorden we een aantal van die vragen en verwijzen we naar de onderzoeken en rapporten waarop onze plannen en berekeningen zijn gebaseerd.

* Waarop is de beoogde 40% CO₂-reductie gebaseerd?

Een groot deel van de CO₂-uitstoot van de huidige staalproductie ontstaat bij het gebruik van kolen in de hoogovens. Daarom wil Tata Steel Nederland met het Groen Staal Project Hoogoven 7 vervangen door een DRI-installatie en een elektrische oven. Daarmee wordt ongeveer 60% (HO7 is verantwoordelijk voor dit percentage) van de huidige, op kolen gebaseerde staalproductie vervangen door een productieroute die veel minder kolen gebruikt. Hierdoor kan de CO₂-uitstoot van de staalproductie aanzienlijk afnemen.

De verwachte vermindering van ruim 40% is gebaseerd op berekeningen die zijn beoordeeld door het onafhankelijke ingenieursbureau Mott MacDonald. In een technisch rapport voor de overheid concludeert het bureau dat de directe CO₂-uitstoot van de staalproductie kan afnemen van 12,6 miljoen ton per jaar naar 7,2 miljoen ton per jaar na de realisatie van de eerste fase van het Groen Staal Project. Dat komt neer op een vermindering van ruim 40%. De vergelijking is gebaseerd op een uitgangssituatie die is afgeleid van de productie en uitstoot van Tata Steel Nederland in 2018.

Mott MacDonald concludeert dat de berekeningen zijn gemaakt volgens een gebruikelijke methode binnen de staalindustrie. Daarbij is gekeken naar de grondstoffen, energiestromen en productieprocessen van zowel de huidige als de beoogde toekomstige staalproductie. De berekeningen zijn gebaseerd op aannames over de uitvoering van het project en de toekomstige bedrijfsvoering. De uiteindelijke realisatie blijft afhankelijk van onder meer vergunningverlening, investeringsbesluiten, planning, energie-infrastructuur en de uitvoering van het project.

** Hoe wil Tata Steel Nederland de CO₂-uitstoot richting 2045 verder verminderen?

Tata Steel Nederland heeft de ambitie om in 2045 net zero te bereiken. De grootste stap daarin is het vervangen van de huidige hoogovens, waar kolen worden gebruikt om ijzer te maken. Juist dat proces veroorzaakt nu een groot deel van de CO₂-uitstoot van de staalproductie.

Met de eerste stap uit het Groen Staal Project wil Tata Steel Nederland ruim 40% CO2-verminderen (zie hierboven). Daarna is het de bedoeling ook de tweede hoogoven te vervangen door een nieuwe productieroute zonder kolen. 

De uitstoot kan vervolgens verder worden verminderd door de nieuwe installaties in toenemende mate te laten draaien op duurzamere energiedragers, zoals biomethaan en mogelijk waterstof. Daarnaast onderzoekt Tata Steel Nederland of een deel van de resterende CO₂-uitstoot kan worden afgevangen en opgeslagen. Ook wordt gewerkt aan aanvullende maatregelen, zoals verdere elektrificatie, energiebesparing en het verminderen van emissies in andere productieprocessen. 

Deze ontwikkeling staat niet op zichzelf. Wereldwijd investeren staalbedrijven in nieuwe productieroutes waarbij kolen stap voor stap worden vervangen door elektriciteit, waterstof en andere alternatieve energiedragers. 

De ambitie voor 2045 ligt verder in de toekomst dan de eerste fase van het Groen Staal Project. De hoofdrichting is daarbij duidelijk: het vervangen van de hoogovens, het verder verminderen van de uitstoot van de nieuwe productieroute en het gebruik van duurzamere energiedragers. Niet alle vervolgstappen zijn echter al definitief uitgewerkt. De verdere invulling hangt onder meer af van technologische ontwikkelingen, vergunningverlening, investeringsbesluiten, financiering, energie-infrastructuur en de beschikbaarheid van duurzame energie en grondstoffen. Tata Steel Nederland werkt deze route de komende jaren verder uit en actualiseert de informatie wanneer plannen en besluiten concreter worden.

*** Is het gebruik van biomethaan en waterstof wel realistisch?

Voor het Groen Staal Project wil Tata Steel Nederland overstappen van kolen naar elektriciteit en aardgas om de uitstoot te verminderen. Op termijn kan aardgas worden vervangen door biomethaan en/of waterstof. Of en wanneer dat gebeurt, hangt onder meer af van de beschikbaarheid, betaalbaarheid en de benodigde infrastructuur.

De nieuwe DRI-installatie wordt daarom zo ontworpen dat deze kan werken met aardgas, biomethaan en waterstof. Hierdoor kan het aandeel duurzame energiedragers in de toekomst stapsgewijs worden vergroot en kan de CO₂-uitstoot verder afnemen.

Op verzoek van het ministerie van Klimaat en Groene Groei is onderzocht of voldoende biomethaan beschikbaar kan komen voor Tata Steel Nederland. Volgens een onafhankelijk rapport van Common Futures groeit de Europese biomethaanmarkt snel en is er voldoende potentieel om in de toekomstige vraag te voorzien. Ook het rapport van de Adviescommissie Maatwerkafspraken Verduurzaming Industrie (AMVI) concludeert dat het verwachte biomethaanaanbod in Europa voldoende kan zijn voor de beoogde toepassing door Tata Steel Nederland.

Voor waterstof geldt dat de beschikbaarheid en betaalbaarheid op dit moment nog onzeker zijn. Daarom is waterstof geen uitgangspunt voor de eerste jaren van het Groen Staal Project. De installatie wordt wel zo ontworpen dat deze in de toekomst op waterstof kan draaien wanneer voldoende duurzame waterstof beschikbaar is en de benodigde infrastructuur aanwezig is.

**** Zijn deze technologieën al eerder toegepast in de staalindustrie?

Ja. DRI-installaties (Direct Reduced Iron) en elektrische ovens worden wereldwijd gebruikt voor de productie van staal. Volgens onder andere de Europese Commissie en Eurofer behoren deze technologieën tot de belangrijkste routes om de CO₂-uitstoot van de staalindustrie te verminderen.

Ook veel staalproducenten in Europa en daarbuiten investeren in productieroutes op basis van DRI en elektrische ovens als alternatief voor traditionele hoogovens. Daardoor staat het Groen Staal Project niet op zichzelf, maar sluit het aan bij een bredere ontwikkeling binnen de internationale staalindustrie. 

In een onafhankelijk technisch adviesrapport voor de Nederlandse overheid concludeert ingenieursbureau Mott MacDonald dat de gekozen DRI-EAF-route aansluit bij gangbare industriële praktijk. Tegelijkertijd wijst het rapport erop dat de verdere uitwerking van het project afhankelijk is van verschillende technische, economische en infrastructurele randvoorwaarden. 

De installatie die Tata Steel Nederland wil bouwen wordt in eerste instantie ontworpen voor gebruik van aardgas. Op termijn kan deze ook gebruikmaken van duurzamere energiedragers, zoals biomethaan en mogelijk waterstof. Wanneer die overstap plaatsvindt, hangt af van factoren zoals beschikbaarheid, betaalbaarheid en de benodigde infrastructuur.

***** Hoe wordt de overgang naar Groen Staal gefinancierd? 

De uitvoering van het Groen Staal Project vraagt een investering van ongeveer € 4 tot € 6,5 miljard. Volgens de huidige inzichten komt deze investering uit verschillende bronnen, waaronder Tata Steel Nederland, Tata Steel Limited, externe financiers en, onder voorwaarden, de Nederlandse overheid.

In de Joint Letter of Intent uit 2025 hebben Tata Steel Nederland, Tata Steel Limited en het Rijk afspraken op hoofdlijnen vastgelegd over de verdere uitwerking van het project. Daarbij is opgenomen dat de Nederlandse overheid onder voorwaarden maximaal € 2 miljard kan bijdragen aan de verduurzaming van de staalproductie in IJmuiden.

Tata Steel Nederland en Tata Steel Limited hebben aangegeven een belangrijk deel van de investering zelf te willen financieren. Daarnaast wordt gekeken naar financiering via externe partijen, zoals banken en andere financiers. De uiteindelijke financieringsstructuur hangt af van verschillende factoren, waaronder de definitieve projectkosten, marktontwikkelingen, investeringsbesluiten en de afspraken die nog moeten worden uitgewerkt.

De mogelijke bijdrage van de overheid is niet bedoeld om eventuele kostenoverschrijdingen op te vangen. Aan een eventuele overheidsbijdrage zijn voorwaarden verbonden, onder meer op het gebied van verduurzaming, milieu en voortgang van het project. De gesprekken hierover lopen nog.

Waarvan is de uitvoering van het Groen Staal Project afhankelijk?

Het Groen Staal Project is een omvangrijke en meerjarige verandering. De uitvoering hangt daarom af van verschillende voorwaarden. Zo zijn vergunningen, definitieve investeringsbesluiten, passende financiering en voldoende energie-infrastructuur nodig. Ook moeten duurzame energie en grondstoffen, zoals elektriciteit, biomethaan en mogelijk waterstof, voldoende beschikbaar en betaalbaar zijn. Daarnaast spelen de verdere technische uitwerking, de planning en de uitvoering van de bouw een rol.

Tata Steel Nederland werkt deze onderwerpen samen met onder meer de overheid en andere betrokken partijen verder uit. Niet alle besluiten zijn al genomen. Zodra hierover meer duidelijkheid bestaat, passen we de informatie over de planning en uitvoering aan.

Meer weten?

Lees meer over:

• Joint Letter of Intent (JLoI);
• Advies van de Adviescommissie Maatwerkafspraken Verduurzaming Industrie (AMVI); 
• Energie- en biomethaanscenario's uit het Common Futures-rapport; 
• Technische beoordeling van Mott MacDonald; 
• Onderzoek naar transitie Europese staalindustrie naar klimaatneutraliteit door Europese Commissie 
• Projecten voor lage CO₂-uitstoot in de Europese staalindustrie door Eurofer