Ondertussen bij de DeNOx

Om ook stikstofoxiden (NOx) uit het rookgas van de Pelletfabriek te kunnen halen, bouwen we op dit moment een DeNOx-installatie. En net als bij de grootste stofzuiger van Nederland, is dit ook weer een project van enorme proportie. Benieuwd hoe dat eruit ziet? Hou deze beeldrubriek dan in de gaten. We zullen 'm steeds updaten met vers materiaal.

Weet je nog, de grootste stofzuiger? Eind december 2023 ging ‘ie aan. Sindsdien haalt deze installatie van 10 verdiepingen stof uit de rookgassen van de Pelletfabriek. Veel, maar nog niet alles. Om ook de stikstof eruit te kunnen halen, hebben we namelijk een tweede installatie nodig: de DeNOx. En net als bij de stofzuiger, is dit ook weer een project van enorme proportie. Denk aan buizen breder dan de Eurotunnel, installatiehoogtes tot meer dan 100 meter. Er zit totaal al meer dan 1000 ton staalwerk in.

Is dat echt nodig? Jazeker, want stikstof haal je niet zomaar uit het rookgas. Daarvoor moet je eerst een hoop stappen doorlopen. Als het rookgas van de Pelletfabriek via de stofzuiger bij de DeNOx uitkomt, komt het in aanraking met ozon. Dat maken we zelf en injecteren we. Hierdoor wordt de stikstof oplosbaar. Vervolgens benevelen we het in de gaswasser waarna de gereinigde lucht opstijgt, terwijl de nitraatrijke deeltjes juist naar beneden vallen. Eenmaal beneden worden ze afgevoerd naar de nieuwe waterzuiveringsinstallatie. Als de DeNOx-installatie af is, verwachten we circa 80% minder stikstof uit te stoten.

8 september 2026

Op zo’n twintig meter hoogte, op de vierde verdieping van de DeNOx-installatie, staan twee collega’s bij de sproeisectie. Daar wordt water ingesproeid voor de gaswasser.

In de spray pattern testvideo is goed te zien waarom dat zo precies moet: de sproeiers vernevelen het water in een mooi horizontaal vlak, tot aan de rand. Zo wordt het gas dat naar boven stroomt volledig afgedekt, kan het goed reageren met het water en wordt elke kubieke meter gas ‘gewassen’.

Voor de collega’s op de foto zie je de ozonleiding lopen, waarmee straks ozon wordt geïnjecteerd om NOx uit het rookgas te verwijderen. De gele stikstofleiding daarbovenop spoelt de injectielansen eens in de paar weken schoon, zodat ze niet verstopt raken.

Wat op het eerste gezicht lijkt op een rij lockers, zijn in werkelijkheid MCC-kasten: Motor Control Centres. Vanuit deze kasten worden onder meer de pompen aangestuurd. Ze staan in een geacclimatiseerde E-ruimte voor kwetsbare elektronica, waar alleen bevoegd personeel mag komen.

In de feedgasruimte komt zuurstof binnen voor de ozongeneratoren. Voordat het gas verdergaat, wordt het gefilterd en gecontroleerd: het zuurstofpercentage moet steeds rond de 95 procent liggen, met stikstof als restgas. Daarop zijn de generatoren precies afgesteld.

De ronde kleppen in het leidingwerk zijn er om secties af te sluiten voor onderhoud of om de toevoer te regelen. Ook de koperkleurige ‘bel’ heeft een functie: dat is een speciaal zuurstoffilter dat de toevoer schoon houdt en eventuele schade aan de ozongeneratoren voorkomt.

Die ozongeneratoren vormen het hart van dit deel van de installatie. Hier wordt zuurstof omgezet in ozon, dat later wordt geïnjecteerd om NOx te verwijderen.

Aan de DeNOx is inclusief ontwerp ongeveer zeven jaar gewerkt, met over de jaren heen duizenden betrokkenen. Alleen al in de uitvoering zitten bijna een half miljoen manuren. Sinds januari werkt een team van meer dan tien mensen aan de commissioning: stap voor stap testen we of alle onderdelen werken en goed op elkaar reageren.

Dat luistert nauw: staat een pomp niet precies goed afgesteld, dan schakelt de installatie uit voorzorg automatisch uit. Door telkens opnieuw te testen, leren we het systeem beter kennen. Ook de software vraagt veel aandacht, omdat alle onderdelen niet alleen fysiek maar ook digitaal goed moeten samenwerken.

Een van de grootste zorgen vooraf was of alles precies zou passen. Dankzij uitgebreid 3D-werk sluiten alle onderdelen goed aan. De DeNOx is een puzzel van staalbouw, software, kraanwerk, engineering en teamwork.

Ondertussen blijft de Pelletfabriek gewoon draaien. Pas bij het aansluiten van de DeNOx op de PEFA volgt de volgende grote stap. Dan gaan de huidige fluorwassers uit bedrijf en dan loopt de afvoer via de nieuwe DeNOx-installatie. Zo werkt Tata Steel stap voor stap aan schoner staal maken, terwijl de fabriek blijft draaien.

17 november 2025

Nu de hoofdconstructie staat, kilometers leidingen zijn gelegd, de elektrische installaties zijn aangesloten en de lift is geplaatst om veilig te kunnen werken op grote hoogte en de eerste meet- en regelinstrumenten zijn geïnstalleerd, is de testfase begonnen.

Cold and hot commissioning

Dat doen we in twee etappes. Eerst cold commissioning, waarin alles wordt getest zonder dat de installatie op de fabriek is aangesloten. Denk aan de elektrische systemen, de leidingen en de pompen. Vervolgens komt de hot commissioning - als het systeem echt in bedrijf gaat. Dan kunnen we ons ozon-systeem ook gaan testen.

+3000 veiligheidsinstructies

Sinds het begin van de bouw tot nu hebben we ruim 3000 keer veiligheidsinstructies gegeven aan iedereen die on site werkt. Dat zegt wel iets over de complexiteit van dit project… Gelukkig weten onze vakkundige partners zoals Versteden, Harsveld, TES, Veolia, Pouchain en Axflow daar wel raad mee!

September 2025

Onze nieuwe natronloogtank van 80 m³ is aangekomen! Een indrukwekkend gevaarte – van roestvrij staal (RVS) – waar met gemak een SUV in zou passen. Hij staat inmiddels ook al op z’n plek – met millimeterwerk op 30 meter hoogte. Deze tank speelt een cruciale rol in ons proces: hij helpt de pH-waarde in de gaswasser netjes rond de 7 te houden.

Weet je het nog van scheikunde vroeger?
De pH-schaal loopt van 1 tot 14:

• 1 is héél zuur,
• 14 juist sterk basisch,
• en 7 is precies neutraal.

Om die balans te houden, injecteren we natronloog (NaOH) in de gaswasser. Dat is een basische vloeistof die voorkomt dat het gas te zuur wordt. Elke paar dagen is de tank leeg en vullen we 'm opnieuw.

De plaatsing van de tank was een klusje voor de specialisten van Mammoet. Zij regelden het hijswerk, borgden de last, bevestigden de tank aan de kraan en plaatsten 'm feilloos op zijn plek. Ook de steunen voor de trap werden direct gemonteerd.

Op de foto zie je nog meer interessante details. Die grote groene buis? Die is van GVK – met glasvezel versterkt kunststof. Dit materiaal is licht, sterk en perfect voor ons leidingwerk. In de kelder zie je ook de zeewaterleidingen. Die gebruiken we om de ozongeneratoren te koelen. Buiten zie je de eerste leiding voor het proceswater. Die buis wordt momenteel gelamineerd – dat is een soort lassen, maar dan met GVK in plaats van staal.

Je ziet ook een collega bezig bij wat grote, stalen onderdelen. Dat zijn de leidingsteunen waar straks het hele leidingwerk aan komt te hangen.

En dan nog een hoogtepunt (letterlijk):
Afgelopen week hebben we op 30 meter hoogte een aantal GVK-delen in de scrubber van de gaswasser opgehangen. Dat moest met uiterste precisie gebeuren, dus gebruikten we een speciale kraan: de Bomecon – een zogenaamde fijnpositioneringskraan.

Die herken je op de foto aan z’n gele kleur. Hij heeft een ventilator aan de achterkant, een soort propeller én een staart – net als een helikopter. Daarmee kan de kraan in kleine ruimtes heel precies manoeuvreren. En dat was ook nodig: de stalen constructie rondom stond al, waardoor de ruimte beperkt was. Maar ondanks het spannende hijswerk, is alles perfect gelukt.

1 augustus 2025

Er zijn nog genoeg onderdelen om af te werken, uit te pakken, te installeren en aan te sluiten bij onze DeNOx-installatie. Zo steken de kabels en draden nu nog uit de muren en de plafonds. Dit zijn de elektrische aansluitpunten, de bekabeling voor de klimaatregeling in het gebouw en de stroomvoorziening voor de pompen. Er zijn ook signaalkabels. Hierdoor kan de hele installatie straks (op afstand) worden aangestuurd vanuit de Pelletfabriek.

Ingepakt

We laten de onderdelen expres nog even in de verpakking zitten, zodat ze niet beschadigen of onder het stof komen te zitten. Vooral het leidingwerk (voor zuurstof- en ozonleidingen) moet echt brandschoon zijn. Ze worden pas uitgepakt als ze worden aangesloten.

Zoekplaatje

Herken je naast alle kabels en draden ook de andere onderdelen op foto's hierboven? Je ziet één van de drie ozongeneratoren; kabelladders die de kabels tussen de transformatoren en de power supply units dragen (en uiteindelijk de stroomvoorziening naar de ozongeneratoren verzorgen); de staalconstructie bovenop de ozonreactie; de binnenkant van een deel FRP-leidingwerk (heel bestendig tegen het proceswater); de bovenkant van de polishing tank die tevens fungeert als waterbuffer; de druppelvangers die ervoor zorgen dat het gas straks relatief droog de schoorsteen verlaat; de binnenkant van de schoorsteen en nog eentje van de DeNOx-installatie in z'n geheel.

Donderdag 24 juni

Vandaag is de polishing tank aangekomen. Die hebben we straks nodig als buffertank voor de tweede reinigingsfase in de gaswasser. Hoe dat werkt? Bovenin de gaswasser wordt schoon water geïnjecteerd, dat langs het gepakte bed naar beneden stroomt en het opstijgende gas tegenkomt. Door het contact tussen gas en water kunnen we het gas nog verder reinigen. Dit is een continue proces waarbij het schone water circuleert en de tank als een buffer dient.

Hij komt straks naast de gaswasser te staan, dus we gaan nog een keertje hijsen. Maar wel pas als de staalconstructie waar de tank in komt te hangen, af is. De omvang (80m3) is afhankelijk van de buffercapaciteit die we nodig hebben. Hij is gemaakt van FRP (glasvezel versterkt kunststof). Dit is heel geschikt voor de samenstelling van het water en het weegt ook niet zoveel. Tegelijkertijd is het wel heel sterk. En dat is belangrijk want als de tank straks gevuld is, komen er nogal wat krachten vrij.

28 april 2025

De afgelopen 2.5 week hebben we 4 verschillende delen gehesen met hoogwerkers die reiken tot wel 95 meter. Kijk naar de mannen in de liftbak (in de fotocarrousel hieronder) en je krijgt een idee. Na de hijs van staalconstructie, de trappentoren en het bordes, was de schoorsteen aan de beurt. Dat was een precisieklus want hij moest in de staalconstructie - en mocht niets aanraken.

Eenmaal op z’n plek, hebben we de schoorsteen direct gelamineerd (soort van lassen, red.). Na 3 dagen uitharden, mag de kraan weg. Het huren van zo'n kraan kost al gauw een paar ton. Daarom hebben we het hijsen en het afmonteren zoveel mogelijk gecombineerd. Ook zijn de verschillende onderdelen weer op de grond afgemaakt. Zie je de trap en liftschaft? Zelfs de kabelladders zitten er al op.

Ook de ozongeneratoren (3x) staan inmiddels op hun plek, al gaat het nog wel even duren voor ze echt aan gaan. Eerst zijn de leidingen voor zuurstof, ozon en stikstof en koelwater nog aan de beurt.

Bedankt mannen van Mammoet (hijs), De Kok Staalbouw (afwerking op grote hoogte), Kaefer (constructie steigers), Plasticon (voor de schoorsteen), onze eigen constructiemanager Martijn en iedereen die hieraan heeft meegewerkt. Tot de volgende update!

7 april 2025

Om 6 uur 's ochtends ligt er een groot vrachtschip in de sluis van IJmuiden. Hij is onderweg naar de haven, BUKA 2. Je kunt je afvragen waarom zo vroeg, maar eigenlijk is het best logisch: dit type transport vaart meestal ‘s nachts om de drukte te vermijden.

Op het dek liggen verschillende delen van de reactiezone: het leidingdeel dat de DeNOx aan het doekfilter koppelt. Met een hoogte van 8 meter past er met gemak een dubbeldekker doorheen. Het grootste deel weegt 61.000 kg - ongeveer 49 auto's. Om dat van A naar B te brengen, hebben we niet alleen een grote boot nodig maar ook een vrachtwagen en kraan.

De capaciteit van de kraan is 750.000 kilo. Dat zijn ongeveer 625 auto's. In werkelijkheid is het iets lager door de hoogte en de afstand (het hefboomeffect). Welke kraan je nodig hebt, wordt berekend op basis van het gewicht van de vracht.

We hebben van tevoren een hijsplan gemaakt waar we samen met de kraandrijver hebben gekeken naar alle bijzonderheden. Zo hebben we het leidingdeel opgesplitst in 3 delen om het transport, de hijs en de installatie wat makkelijker te maken. Ook de hijsogen zijn onderdeel van het hijsplan. Hieraan worden de delen namelijk opgetild en de grootte wordt berekend op basis van het gewicht.

Ook vandaag werken we weer met een hoop aannemers. Ieder heeft zijn eigen expertise. De kraandrijver bestuurt de kraanwagen, daarbij geholpen door begeleiders. Ook worden er steeds vaker camera's ingezet. Alleen door samen te werken, kunnen we in korte tijd zo’n machtige installatie neerzetten als de DeNOx.

Inmiddels zijn de eerste twee delen geïnstalleerd. De komende maanden monteren we het leidingwerk en de instrumenten. Uiteindelijk komt er nog een 'hot-tie'. Dan hijsen we ook het laatste deel en koppelen we de installatie aan de fabriek.

10 maart 2025

Deze week bouwt aannemer De Kok Staalbouw aan de 75 meter hoge stalen constructie van de DeNOx waar straks de schoorsteen in komt. Deze constructie is vermoeiings-onderhevig en hier is dan ook op gedimensioneerd. Dat betekent dat we werken met materialen die een uitstekende vermoeiingsweerstand hebben. Denk aan zware wrijvingsverbindingen met voorspan-bouten (10.9), speciale zink-silicaat coatings op de contactvlakken en aan 100 millimeter dik plaatmateriaal in de kolommen die inmiddels zijn geplaatst. Op dit moment zitten we al op 25 meter. Nu gaan we door met de scrubber en die bevindt zich nog eens 25 meter hoger.

23 januari 2025

Vandaag hebben we de ozongeneratoren gehesen. Deze generatoren zetten zuurstof om in ozon en dat injecteren we vervolgens in de rookgassen van de Pelletfabriek. Zo willen we de stikstofoxiden eruit halen. De komende maanden staan in het teken van de bekabeling en het aansluiten van de leidingen. Daarna gaan we ze opstarten en testen. Een belangrijke stap in het proces!

4 december 2024

We hebben het laatste deel van de gaswasser gehesen. En dat was, met circa 150.000 kg schoon aan de haak (ongeveer het gewicht van een Boeing 747) best een uitdaging. Dit deel hebben we eerst op de grond afgebouwd zodat we dit niet op grote hoogte hoefden te doen. Wel zo veilig. Aan de andere kant maakte dit de hijs extra uitdagend, maar het is Mammoet opnieuw gelukt!

12 november 2024

We hebben het eerste deel van de gaswasser gehesen. Het gewicht is 80.000 kg. Uiteraard zijn alle hijsplannen zo opgesteld dat het niet mis kan gaan, maar voor de veiligheid is de omgeving rondom de hijs toch afgezet. Plasticon (de aannemer die dit deel gemaakt heeft) heeft ervoor gezorgd dat de hijspunten dit gewicht kunnen dragen. Die informatie is weer gedeeld met Mammoet, want zij doen de hijs. Vandaag is het tweede deel van de gaswasser aan de beurt. Het derde en laatste deel doen we op een andere dag. Als de gaswasser eenmaal staat, komt er nog een schoorsteen bovenop van bijna 60 meter. Om de schoorsteen te plaatsen is er een staalconstructie nodig van bijna oftewel 1 miljoen kg staal. Die is in februari aan de beurt.

19 september - Hoe werkt dat eigenlijk, stikstofoxides afbreken met ozon? Bekijk de video

Vind je dit leuk? Lees dan ook:

• DeNOx: Hoe we onze stikstofuitstoot gaan verminderen
• Hij staat aan! De grootste stofzuiger van Nederland
• Nog 6 jaar uitstoot? Steeds minder
• Hoe we de uitstoot van fijn stof beperken
• Nu online: het Elektronisch Milieu Jaarverslag