Tata Steel Nederland start metingen naar ultrafijnstof in de omgeving
Er is steeds meer aandacht voor ultrafijnstof en wat dit betekent voor de luchtkwaliteit en gezondheid. Tegelijk is er nog veel onbekend. Meetmethoden en inzichten zijn nog in ontwikkeling en er zijn nog geen vaste normen. Juist daarom is zorgvuldig onderzoek belangrijk.
Tata Steel laat verkennende metingen uitvoeren naar ultrafijnstof in de omgeving van het terrein. Een onafhankelijk onderzoeksbureau meet op meerdere plekken buiten het terrein hoeveel ultrafijnstof er in de lucht zit. Zo wil Tata Steel beter inzicht krijgen in de lokale concentraties van ultrafijnstof.
De metingen moeten antwoord geven op twee vragen: hoeveel ultrafijnstof komt er lokaal voor en is het mogelijk om onderscheid te maken tussen verschillende bronnen? Vervolgens willen we de meetgegevens delen met geïnteresseerden, waaronder omwonenden en bevoegd gezag. De metingen maken deel uit van de afspraken met de Nederlandse overheid.
Wat is ultrafijnstof?
Ultrafijnstof bestaat uit extreem kleine deeltjes in de lucht. Ze zijn tot wel duizend keer kleiner dan de dikte van een menselijke haar en daardoor niet zichtbaar. De deeltjes ontstaan bij verbrandingsprocessen, bijvoorbeeld in de industrie, het verkeer, de scheepvaart en bij dagelijkse activiteiten zoals koken of hout stoken. Ook natuurlijke bronnen, zoals vulkanen, kunnen ultrafijnstof veroorzaken. Ultrafijnstof heeft dus meerdere bronnen.
Er is nog veel onduidelijk over hoe deze deeltjes zich gedragen en wat ze precies betekenen voor mens en milieu. Daarom wordt er wereldwijd onderzoek naar gedaan door universiteiten, kennisinstituten en onderzoeksbureaus, waaronder het RIVM.
Hoe meet Tata Steel in de omgeving?
Het onafhankelijk onderzoeksbureau Vito voert verkennende metingen uit rond het terrein van Tata Steel. Daarvoor zijn meetinstrumenten geplaatst op twee locaties, aan de noord- en zuidkant van het terrein.
Het onderzoek kijkt onder meer naar de hoeveelheid ultrafijnstof in de lucht, mogelijke verbanden met processtappen van Tata Steel of andere bronnen, en de invloed van het weer, zoals wind en temperatuur. Deze metingen zijn bedoeld als eerste verkennende stap.
Eerder onderzoek
Het RIVM deed in 2019 en 2020 in opdracht van de provincie al verkennend onderzoek naar ultrafijnstof in de IJmond. Daaruit bleek dat meetresultaten sterk kunnen verschillen per locatie en omstandigheden. Ook bleek dat het op basis van dat onderzoek nog niet mogelijk was om vast te stellen uit welke specifieke bronnen de deeltjes precies afkomstig zijn.
De nieuwe metingen moeten helpen om dat beeld verder aan te scherpen.
Wat gebeurt er met de resultaten?
De resultaten worden in de zomer van 2026 verwacht. Daarna publiceert Tata Steel de uitkomsten op de eigen website.
Deze eerste meetronde moet vooral laten zien hoeveel ultrafijnstof er wordt gemeten en onder welke omstandigheden. Op basis daarvan wordt bekeken of het mogelijk is om beter onderscheid te maken tussen verschillende bronnen, zoals verkeer, scheepvaart en de mogelijke bijdrage van bronnen op en rond het terrein van Tata Steel.
In een volgende fase wordt aanvullend gemeten met zogeheten ACTRIS-trailers. Dat zijn mobiele meetstations met geavanceerde apparatuur om de samenstelling van de lucht te onderzoeken. Met deze extra metingen kunnen eerdere resultaten beter worden vergeleken en verder worden verdiept. Volgens de huidige planning gebeurt dit in het najaar van 2026 tot en met het voorjaar van 2027, gedurende twaalf weken. De ACTRIS-trailers maken deel uit van een Europese studie.
Wat betekent dit voor de toekomst?
De metingen maken deel uit van een bredere aanpak om de impact op de omgeving te verkleinen. Binnen het Groen Staal Project werkt Tata Steel aan een andere manier van staal maken, met minder uitstoot. Meer kennis over ultrafijnstof helpt om te begrijpen waar verbetering mogelijk is, nu en in de toekomst.